ҚЫЗЫЛОРДАДА КӨКТЕМГІ ЕГІС НАУҚАНЫ ҚАРҚЫНДЫ ЖҮРГІЗІЛУДЕ

22 мамыр 2026, 10:40

1 509

Қызылорда облысында көктемгі егіс науқаны жоғары қарқынмен жалғасуда. Биыл өңірде ауыл шаруашылығы саласын дамытуға, егіс алқаптарын тиімді орналастыруға, су ресурстарын үнемдеуге және аграрлық секторды әртараптандыруға бағытталған кешенді шаралар қолға алынған. Әсіресе климаттық өзгерістер мен су тапшылығы жағдайында өңір диқандары үшін заманауи агротехнологияларды енгізу, су үнемдеу тәсілдерін пайдалану және өнімділігі жоғары дақылдарды өсіру маңызды бағыттардың біріне айналып отыр.

Бұл туралы Өңірлік коммуникациялар қызметінің ақпарат алаңында өткен баспасөз конференциясында облыстық ауыл шаруашылығы және жер қатынастары басқармасы басшысының орынбасары Дәулетбек Жәнібекұлы мәлімдеді. Брифинг барысында көктемгі егіс науқанының барысы, су шаруашылығы жағдайы, материалдық-техникалық қамтамасыз ету мәселелері және аграрлық саладағы жаңа жобалар жөнінде кеңінен айтылды.

Маманның айтуынша, биыл Қызылорда облысы бойынша жалпы көлемі 185,8 мың гектар жерге ауыл шаруашылығы дақылдарын орналастыру жоспарланған. Өңірдің негізгі дақылы саналатын күріш көлемі Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев берген суды көп қажет ететін дақылдарды азайту жөніндегі тапсырмасына сәйкес қысқартылып отыр.

Атап айтқанда, биыл күріш егісінің көлемі өткен жылмен салыстырғанда 10,9 мың гектарға азайтылып, 70 мың гектар көлемінде белгіленген. Бұл шешім су ресурстарын тиімді пайдалану және егіс құрылымын әртараптандыру мақсатында қабылданған. Қысқарған күріш алқаптарының орнына суды аз қажет ететін жүгері, малазықтық және майлы дақылдардың көлемі ұлғайтылуда.

Мамандардың пікірінше, жүгері дақылы өңір үшін экономикалық тұрғыдан тиімді әрі су үнемдеуге қолайлы бағыттардың бірі саналады. Сонымен қатар бұл дақыл мал шаруашылығының жем-шөп базасын нығайтып, өңірдің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуге де ықпал етеді.

Қазіргі таңда облыс бойынша күріштің 49,5 мың гектары егілген. Оның ішінде 41,3 мың гектар алқап суға бастырылған. Егіс жұмыстарын 1 маусымға дейін толық аяқтау жоспарланып отыр. Көктемгі дала жұмыстары ауа райының қолайлы кезеңдерін тиімді пайдалану арқылы ұйымдастырылуда.

Биылғы егіс науқанында агротехникалық талаптарды сақтау мен тұқым сапасына ерекше көңіл бөлінген. Өңір шаруашылықтары қажетті тұқым қорымен толық қамтамасыз етілген. Сонымен қатар жоғары өнімді тұқым сорттарын пайдалану арқылы өнім көлемін арттыру көзделуде.

Көктемгі дала жұмыстарына қажетті жанар-жағармай қоры да алдын ала дайындалған. Биыл арзандатылған дизель отынына жалпы көлемі 10,1 мың тоннаға өтінім берілген. Бұл шаруалардың шығындарын азайтып, дала жұмыстарын уақытылы әрі сапалы жүргізуге мүмкіндік береді.

Облыстағы ауыл шаруашылығы техникалары толықтай жөндеуден өткізіліп, жұмысқа әзірленген. Қазіргі таңда тракторлар, тұқым сепкіштер, жер өңдеу техникалары және суару қондырғылары егіс алқаптарында үздіксіз жұмыс істеуде. Техникалардың дайындығы көктемгі науқанды белгіленген мерзімде аяқтауға мүмкіндік беріп отыр.

Сонымен қатар минералды тыңайтқыштар мен гербицидтерді сатып алу жұмыстары жүйелі жүргізілуде. Алдағы науқанға қажетті минералды тыңайтқыштардың 97,6 пайызы сатып алынған. Ал гербицидтермен қамтамасыз ету деңгейі 64,1 пайызды құрап отыр. Бұл ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін арттыруға және арамшөптермен күрес жұмыстарын тиімді жүргізуге мүмкіндік береді.

Өңірде су үнемдеу технологияларын енгізу бағытындағы жұмыстар да қарқынды жалғасуда. Биыл су үнемдеу технологияларын қолдану көлемін 16,7 мың гектарға дейін ұлғайту көзделіп отыр. Бұл өткен жылмен салыстырғанда айтарлықтай жоғары көрсеткіш.

Су үнемдеу технологиялары қатарында тамшылатып суару, жаңбырлатып суару, лазерлік тегістеу және су беру жүйелерін автоматтандыру тәсілдері кеңінен қолданылуда. Мамандардың айтуынша, мұндай технологиялар суды үнемдеп қана қоймай, топырақтың құнарлылығын сақтауға және өнім сапасын арттыруға мүмкіндік береді.

Әсіресе күріш алқаптарын лазерлік тегістеу жұмыстары ерекше маңызға ие. Бұл технология егістік жердің беткі қабатын тегістеу арқылы судың біркелкі таралуын қамтамасыз етеді. Нәтижесінде су шығыны азайып, өнімділік артады.

Су тапшылығы жағдайында су ресурстарын тиімді басқару мәселесі басты назарда тұр. Осыған байланысты өңірде арнайы жұмыс топтары құрылған. Олар су лимитінің сақталуын, каналдар арқылы судың тиімді бөлінуін және агротехникалық талаптардың орындалуын тұрақты бақылауда ұстап отыр.

Баспасөз конференциясында «Арал-Сырдария» бассейндік инспекциясының басшысы Зейнулла Молдағалиұлы Сырдария өзеніндегі қазіргі гидрологиялық жағдай туралы баяндады.

Оның айтуынша, бүгінде Шардара су қоймасы мен Көксарай су реттегіші нысандарындағы су көлемі тұрақты бақылауда. Су шаруашылығы мамандары күнделікті мониторинг жүргізіп, өңірге келетін су көлемін тұрақты қадағалап отыр.

Қазіргі таңда Сырдария өзенінің төменгі ағысына жіберіліп жатқан су мөлшері де бақылауға алынған. Жергілікті атқарушы органдар мен су шаруашылығы ұйымдары су ресурстарын тиімді пайдалану бағытында үйлесімді жұмыс жүргізуде.

Мамандардың айтуынша, көктемгі және жазғы суару маусымында су тапшылығының алдын алу үшін барлық қажетті шаралар қабылдануда. Әсіресе егіс алқаптарына суды кезекпен беру, каналдарды тазалау және су ысырабын азайту жұмыстары тұрақты жүргізіліп келеді.

Соңғы жылдары климаттық өзгерістерге байланысты Орталық Азия өңірінде су тапшылығы мәселесі күрделене түсті. Бұл жағдай Сырдария өзенінің төменгі ағысында орналасқан Қызылорда облысына да әсер етуде. Осыған байланысты өңірде су үнемдеу технологияларын енгізу мен егіс құрылымын өзгерту жұмыстары стратегиялық маңызға ие болып отыр.

Ауыл шаруашылығы саласын дамыту бағытында өңірде бірқатар инвестициялық жобалар жүзеге асырылуда. Соның ішінде жүгері, соя және малазықтық дақылдарды өсіруге бағытталған жобалар ерекше маңызға ие. Бұл бастамалар су ресурстарын тиімді пайдалануға және ауыл шаруашылығы өнімдерінің экспорттық әлеуетін арттыруға мүмкіндік береді.

Бұдан бөлек, мемлекет тарапынан көрсетіліп жатқан қолдау шаралары да шаруалардың жұмысын жеңілдетуде. Жеңілдетілген несиелер, субсидиялар, арзандатылған жанар-жағармай және минералды тыңайтқыштар аграрлық сектордың тұрақты дамуына оң әсерін тигізіп отыр.

Өңір диқандары биылғы көктемгі науқанға жоғары дайындықпен кіріскен. Ауыл шаруашылығы құрылымдары егіс жұмыстарын уақытылы аяқтап, мол өнім алуға ниетті. Мамандардың пікірінше, агротехникалық талаптарды сақтау мен су үнемдеу технологияларын тиімді пайдалану биылғы өнім көлемін арттыруға мүмкіндік береді.

Сонымен қатар өңірде ауыл шаруашылығы саласын цифрландыру бағытында да жұмыстар жүргізілуде. Су беру жүйелерін автоматтандыру, егіс алқаптарын спутниктік бақылау және цифрлық карталарды пайдалану арқылы шаруалардың жұмыс тиімділігін арттыру көзделіп отыр.

Қызылорда облысының агроөнеркәсіптік кешені соңғы жылдары қарқынды дамып келеді. Өңірде ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу, экспорттық бағыттарды кеңейту және жаңа технологияларды енгізу жұмыстары кезең-кезеңімен жүзеге асырылуда.

Мамандардың айтуынша, алдағы уақытта су үнемдеу технологияларын кеңінен енгізу, күріш көлемін ғылыми негізде реттеу және суды аз қажет ететін дақылдарды көбейту жұмыстары жалғасады. Бұл шаралар өңірдің аграрлық секторын климаттық өзгерістерге бейімдеуге және тұрақты дамытуға мүмкіндік береді.

Жалпы, Қызылорда облысында көктемгі дала жұмыстары жоспарға сәйкес ұйымдастырылып, барлық қажетті дайындық шаралары уақытылы атқарылуда. Су ресурстарын тиімді пайдалану, егіс құрылымын әртараптандыру және заманауи агротехнологияларды енгізу арқылы өңірдің ауыл шаруашылығы саласын жаңа деңгейге көтеру көзделіп отыр.

Көктемгі егіс науқанының сәтті өтуі ауыл шаруашылығы өнімдерінің көлемін арттырып қана қоймай, өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуына, азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуге және ауыл халқының әл-ауқатын жақсартуға оң ықпал етпек.

Өңірлік коммуникациялар қызметі.