Аймақ басшысы Қызылорда су торабының қазіргі жағдайын көрді

Бүгін облыс әкімі Нұрлыбек Нәлібаев Сырдария өзенінің бойындағы Қызылорда су торабына барып, нысанның қазіргі жағдайымен танысты, - деп хабарлайды "Opennews.kz" ақпарат агенттігі.

1956 жылы іске қосылған стратегиялық маңызды нысан аймақтың ауыл шаруашылығын сумен қамтамасыз етуде негізгі рөл атқарады. Су торабы арқылы Қызылорда қаласы мен Сырдария, Жалағаш және Қармақшы аудандарындағы 120 мың гектар суармалы алқап, 250 мың гектар жайылым мен шабындық суарылады. Сонымен қатар, гидротехникалық кешен тасқын судың алдын алу және өзен ағысын реттеу міндетін атқарады.

Қызылорда су торабы республикалық меншікте, ҚР Су ресурстары және ирригация министрлігінің «Қазсушар» РМК теңгерімінде. Нысанның су өткізу қуаты жаз айларында 1200 м³/сек, қыс мезгілінде 500-600 м³/сек.

Су торабы арқылы «Сол жаға» және «Оң жаға» магистральді каналдарына су жеткізіледі. «Сол жаға» каналы 225 м³/сек су өткізе алады, 90 мың гектар жерді қамтиды, оның 45 мың гектары – күріш егістігі. Ал «Оң жаға» каналының жобалық қуаты 110 м³/сек. Бұл арна арқылы Қызылорда қаласы аумағындағы бау-бақша, шабындық және жайылымдық алқаптарға су беріледі.

Өңірдің су қауіпсіздігін қамтамасыз етіп тұрған нысан

1956 жылы пайдалануға берілген Қызылорда су торабы – Сыр өңіріндегі суармалы егіншілік пен мал шаруашылығының негізін құрайтын маңызды стратегиялық нысан. Жарты ғасырдан астам уақыт бойы үздіксіз жұмыс істеп келе жатқан бұл торап бүгінде Қызылорда қаласы мен үш бірдей ауданды – Сырдария, Жалағаш және Қармақшыны сумен қамтамасыз етіп отыр.

Атап айтқанда, су торабы арқылы 120 мың гектар суармалы жер, сондай-ақ 250 мың гектар жайылым және шабындық алқаптарға су жеткізіледі. Бұл – өңірдің аграрлық әлеуетінің сақталып, ауыл шаруашылығы өнімінің тұрақты өндірілуіне үлкен серпін беретін маңызды ресурс көзі.

Қос бағыттағы су арналары – ауыл шаруашылығының күре тамыры

Су торабы арқылы екі негізгі магистраль – «Сол жаға» және «Оң жаға» каналдарына су жеткізіледі. «Сол жаға» магистральді каналының өткізу қуаты 225 м³/сек, ол 90 мың гектар жерге су береді. Оның ішінде 45 мың гектары күріш алқаптары. Бұл канал негізінен Сырдария мен Жалағаш аудандарының ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерін қамтиды.

Ал «Оң жаға» каналының жобалық қуаты 110 м³/сек. Бұл бағытта Қызылорда қаласы аумағындағы бау-бақша, шабындық және жайылымдық жерлерге су жеткізіледі. Осылайша, су торабының үйлестірілген жұмысы аймақтың азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етіп, жергілікті халықтың тұрмыс-тіршілігін тікелей қолдап отыр.

Қазіргі жағдайы және келешегі

Қызылорда су торабы қазіргі таңда ҚР Су ресурстары және ирригация министрлігінің «Қазсушар» республикалық мемлекеттік кәсіпорнының теңгерімінде. Су өткізгіш жүйенің қуаты жаз айларында – 1200 м³/сек болса, қыс мезгілінде 500-600 м³/сек көлемінде тұрақталады. Бұл көрсеткіштер өзендегі судың деңгейіне және маусымдық қажеттілікке қарай реттеліп отырады.

Нысанның тағы бір маңызды қызметі – тасқын судың алдын алу. Сырдария өзеніндегі ағын көлемі көктемгі еріген қар мен жазғы жаңбырларға тәуелді. Осы ретте су торабы гидротехникалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету бағытында да маңызды міндет атқарады.

Облыс әкімі нақты тапсырмалар берді

Нысанды аралау барысында облыс әкімі Нұрлыбек Нәлібаев су торабының техникалық жағдайын бақылауда ұстау, гидротехникалық құрылыстарды кезең-кезеңімен жаңғырту қажеттігін атап өтті.

– Бұл торап – облыстың су ресурстарын басқарудағы негізгі тетігі. Оны үнемі бақылауда ұстап, заманауи талаптарға сай жаңғырту – біздің ортақ міндетіміз. Су тапшылығы күшейіп тұрған қазіргі кезеңде әрбір тамшы судың тиімді пайдаланылуы өте маңызды, – деді аймақ басшысы.

Түйін

Қызылорда су торабы – Сыр өңірінің ауыл шаруашылығы мен экологиялық қауіпсіздігінің негізі. Оны тиімді пайдалану мен жаңғырту – аймақтың әлеуметтік-экономикалық дамуы үшін шешуші фактор. Осы орайда су ресурстарын тиімді басқару, цифрландыру және инновациялық технологияларды енгізу мәселелері күн тәртібінен түспеуі тиіс.