ЖИ қылмыстық істерді тергеу барысында қолданылады

Жаңа технологиялар үлкен көлемдегі деректі жылдам талдап, арнайы прокурорлардың жұмысын жеңілдетуге бағытталған,- деп хабарлайды Opennews.kz ақпараттық агенттігі.

Бас прокурор Берік Асыловтың тапсырмасымен Сотқа дейінгі тергеп-тексеру қызметінің бастығы Асхат Шәріпов отандық IT-компаниялар мен цифрлық экожүйе ұйымдарының өкілдерімен кездескен. Тараптар қылмыстық процесті цифрландыру және жасанды интеллектіні тергеу жұмысына бейімдеу мүмкіндігін қарастырған.

Q. AI Limited компаниясының бас директоры Дмитрий Мун мемлекеттік басқаруда қолданылатын жасанды интеллект шешімдерін таныстырды. Кездесуде қылмыстық құқық бұзушылықтарды тергеуге көмектесетін перспективалы технологиялар да көрсетілген. Alem. ai жасанды интеллект орталығындағы талқылауға Astana Hub, «Ұлттық ақпараттық технологиялар», Astana Innovations және TSARKA өкілдері қатысқан. Олар Smart Data Ukimet, Smart City платформалары мен цифрлық криминалистика саласындағы отандық әзірлемелерді ұсынған. Мұндай жүйелер әртүрлі мемлекеттік база мен цифрлық дереккөздегі ақпаратты бір арнаға жинақтауға мүмкіндік береді. Алгоритм күдікті байланыстарды, қайталанатын операцияларды, оқиғалар арасындағы сәйкестікті және тергеуші назарынан тыс қалуы мүмкін заңдылықтарды жылдам анықтай алады. Жасанды интеллект құжаттарды сұрыптау, бейнежазбаны зерттеу және ауқымды деректер арасынан қажетті мәліметті іздеу кезінде де пайдалы болмақ. Бұрын бірнеше маманға ұзақ уақыт қажет еткен талдау жұмысының бір бөлігін автоматтандыру көзделіп отыр. Бас прокуратура мұндай тәсіл сотқа дейінгі тергеп-тексерудің тиімділігін арттырады деп есептейді. Цифрлық криминалистика интернеттегі іздерді, электронды құрылғылардағы ақпаратты және цифрлық операцияларды зерттеуге көмектеседі. Мұндай құралдар кибералаяқтық, заңсыз қаржы айналымы және ұйымдасқан қылмысқа қатысты күрделі байланыстарды ашуда маңызды рөл атқаруы мүмкін. 

Дегенмен алгоритм тергеуші мен прокурордың орнын толық баспауы керек. Жасанды интеллект деректі салыстырып, ықтимал байланысты көрсетуі мүмкін, бірақ адамның кінәсі, бұлтартпау шарасы және өзге процессуалдық шешімдер заң талаптарына сүйенген уәкілетті тұлғаның жауапкершілігінде қалуға тиіс. Жаңа жүйелер енгізілгенде дербес мәліметтің қауіпсіздігіне де ерекше назар қажет. Алгоритм ұсынған қорытындының қалай қалыптасқаны тексеріліп, қате немесе біржақты нәтиже адам құқығына нұқсан келтірмеуге тиіс. Технологиялық жылдамдық заңдылық пен әділдік қағидатынан жоғары қойылмауы қажет. Кездесулер қорытындысында бірлескен жобаларды жүзеге асыру, тәжірибе алмасу және отандық цифрлық шешімдерді арнайы прокурорлардың қызметіне енгізу жөніндегі меморандумдарға қол қойылған. Ендігі кезеңде ұсынылған технологиялардың нақты тергеу жағдайында қаншалықты тиімді әрі қауіпсіз жұмыс істейтіні сыналмақ. Жасанды интеллект қылмысты өздігінен ашпайды, алайда тергеушіге дерек теңізінен маңызды ізді жылдам табуға көмектеседі. Жобаның нәтижесі енгізілген бағдарламалар санымен емес, қылмысты сапалы тергеу, азаматтардың құқығын қорғау және негізсіз шешімдердің алдын алу қабілетімен бағалануға тиіс.