ҚЫЗЫЛОРДАДА 41 657 ГЕКТАР КҮРІШ АЛҚАБЫ СУҒА БАСТЫРЫЛДЫ

22 мамыр 2026, 10:50

1 515

Қызылорда облысында биылғы көктемгі егіс науқаны жоспарға сәйкес жалғасып, күріш алқаптарын суару жұмыстары қарқынды жүргізілуде. Аймақтың негізгі дақылы саналатын күрішті егу және суға бастыру науқаны су ресурстарын тиімді пайдалану талаптарына сай ұйымдастырылып жатыр. Өңірдегі шаруашылықтар егіс жұмыстарын белгіленген кестеге сәйкес жүргізіп, вегетациялық кезеңге дайындықты күшейткен.

Қазіргі таңда облыс бойынша 49 мың 857 гектар жерге күріш дәні себіліп, оның 41 мың 657 гектар алқабы суға бастырылды. Мамандардың айтуынша, ауа райының қолайлы болуы және су беру кестесінің тұрақты орындалуы егіс жұмыстарының уақытылы жүргізілуіне мүмкіндік беруде.

Биылғы вегетация кезеңінде Қызылорда облысында күріш көлемі 70 мың гектардан аспауы тиіс. Бұл шешім Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев берген суды үнемдеу және су ресурстарын тиімді пайдалану жөніндегі тапсырмасына сәйкес қабылданған.

Соңғы жылдары Сырдария өзеніндегі су көлемінің азаюы, климаттық өзгерістер және трансшекаралық су тапшылығы мәселесі Қызылорда облысының аграрлық секторына айтарлықтай әсер етуде. Осыған байланысты өңірде суды көп қажет ететін күріш көлемін қысқарту және егіс құрылымын әртараптандыру бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде жүргізілуде.

Суды ұтымды әрі тиімді пайдалану мақсатында Қазақстан Республикасының Су ресурстары және ирригация министрлігі биыл Қызылорда облысына 3,2 миллиард текше метр көлемінде су пайдалану лимитін бекітті. Бұл лимит өңірдегі барлық суармалы егіс алқаптарын, оның ішінде күріш егістіктерін сумен қамтамасыз етуге арналған негізгі көлем болып есептеледі.

Мамандардың айтуынша, бекітілген су лимитін сақтау – биылғы егіс науқанының басты талаптарының бірі. Осыған байланысты облыстағы барлық шаруа қожалықтарына суды үнемдеп пайдалану және белгіленген көлемнен артық күріш екпеу жөнінде нақты тапсырмалар берілген.

Қазіргі уақытта облыс көлемінде суару суын әділ әрі тиімді бөлу жұмыстары тұрақты жүргізілуде. Су шаруашылығы ұйымдары мен жергілікті атқарушы органдар арасында тығыз байланыс орнатылып, су жеткізу процестері күнделікті бақылауға алынған.

Бұл туралы «Мәді Қажы» ЖШС басшысы Жасұлан Тұрлыбеков өз пікірін білдірді.

Оның айтуынша, қазіргі таңда шаруашылықтар су тапшылығына байланысты суды үнемді пайдалану бағытындағы талаптарды толық сақтауға тырысуда.

– Қазіргі уақытта суару суын бөлу жұмыстары жүргізіліп жатыр. Біз «Қазсушар» облыстық филиалымен тұрақты байланыстамыз және суды бекітілген кестеге сәйкес алып отырмыз. Су беру жұмыстары жоспарлы түрде ұйымдастырылған. Бұл егіс жұмыстарын уақытылы жүргізуге мүмкіндік беруде, – деді шаруашылық басшысы.

Шаруалардың айтуынша, судың нақты кестемен берілуі егіс алқаптарындағы жұмыстарды тиімді жоспарлауға көмектеседі. Сонымен қатар бұл су ресурстарының ысырабын азайтып, барлық шаруашылықтардың тең дәрежеде сумен қамтамасыз етілуіне мүмкіндік береді.

Өңірде күріш алқаптарын суару жұмыстары «Қазсушар» республикалық мемлекеттік кәсіпорнының Қызылорда филиалы арқылы жүзеге асырылуда. Су шаруашылығы мамандары негізгі магистральды және шаруашылықаралық каналдар арқылы су жеткізу жұмыстарын тәулік бойы бақылауда ұстап отыр.

«Қазсушар» РМК Қызылорда филиалының директоры Нажмадин Шамұратов қазіргі таңда су беру жұмыстары бекітілген кестеге сәйкес толық көлемде атқарылып жатқанын айтты.

– Шаруа қожалықтарына су беру бекітілген кестеге сәйкес толық жүзеге асырылып жатыр. Бүгінде филиалымыз диқандармен каналдар арқылы су жеткізу бойынша 928 келісімшарт жасасты. Барлық су шаруашылығы нысандары тұрақты бақылауда, – деді филиал басшысы.

Мамандардың мәліметінше, су беру кезінде каналдардың техникалық жағдайына да ерекше назар аударылып отыр. Су шығынын азайту мақсатында каналдарды тазалау, гидротехникалық нысандарды жөндеу және су реттеу құрылғыларын жаңғырту жұмыстары жүргізілуде.

Қызылорда облысында су ресурстарын тиімді пайдалану мақсатында соңғы жылдары су үнемдеу технологияларын енгізу көлемі айтарлықтай артқан. Биыл облыста су үнемдеу технологияларын қолдану көлемін 16,7 мың гектарға дейін жеткізу жоспарланып отыр.

Атап айтқанда, тамшылатып суару, жаңбырлатып суару және лазерлік тегістеу технологиялары кеңінен қолданылуда. Бұл әдістер судың ысырабын азайтып қана қоймай, топырақтың құнарлылығын сақтауға және өнімділікті арттыруға мүмкіндік береді.

Әсіресе күріш алқаптарын лазерлік тегістеу жұмыстары маңызды рөл атқаруда. Мамандардың айтуынша, мұндай технология арқылы егістік алқаптарына судың біркелкі таралуы қамтамасыз етіледі. Нәтижесінде су шығыны азайып, күріш өнімділігі жоғарылайды.

Биыл облыста күріш көлемін қысқарту арқылы суды аз қажет ететін дақылдардың үлесін көбейтуге басымдық берілген. Қысқарған алқаптардың орнына жүгері, малазықтық және майлы дақылдардың көлемі ұлғайтылуда.

Бұл бағыттағы жұмыстар өңірдің аграрлық секторын климаттық өзгерістерге бейімдеу мақсатында қолға алынған. Мамандардың пікірінше, болашақта су тапшылығы мәселесі күрделене түсуі мүмкін. Сондықтан ауыл шаруашылығында су үнемдеу технологияларын енгізу мен егіс құрылымын өзгерту стратегиялық маңызға ие.

Соңғы жылдары Қызылорда облысында ауыл шаруашылығын әртараптандыру бағытында бірқатар инвестициялық жобалар іске асырылуда. Соның ішінде жүгері, соя және техникалық қарасора өсіруге бағытталған жобалар ерекше назар аударуда.

Бұл жобалар су ресурстарын тиімді пайдалану, ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу және экспорттық әлеуетті арттыру мақсатында жүзеге асырылып отыр. Сонымен қатар жаңа жобалар ауылдық жерлерде тұрақты жұмыс орындарын ашуға мүмкіндік береді.

Су шаруашылығы саласындағы жағдай да тұрақты бақылауда. Бүгінде Шардара су қоймасы мен Көксарай су реттегіші нысандарындағы су көлемі күнделікті қадағаланып отыр.

Мамандар Сырдария өзенінің төменгі ағысына жіберілетін судың көлемі бекітілген кестеге сәйкес реттеліп отырғанын айтады. Су беру процестерін тиімді ұйымдастыру мақсатында жергілікті атқарушы органдар, су шаруашылығы мекемелері және шаруашылықтар арасында тұрақты үйлестіру жұмыстары жүргізілуде.

Қазіргі таңда облыстағы барлық аудандарда арнайы жұмыс топтары құрылған. Олар су лимитінің сақталуын, күріш көлемінің белгіленген межеден аспауын және судың тиімді бөлінуін бақылауда ұстап отыр.

Сонымен қатар диқандар арасында түсіндіру жұмыстары да жүргізілуде. Мамандар шаруаларға суды үнемдеп пайдалану, агротехникалық талаптарды сақтау және егіс құрылымын ғылыми негізде жоспарлау бойынша кеңестер беруде.

Өңірде көктемгі дала жұмыстары жалпы жоспарға сәйкес жүргізіліп жатыр. Шаруашылықтар қажетті техникамен, жанар-жағармаймен және тұқым қорымен толық қамтамасыз етілген. Егіс жұмыстарының сапалы әрі уақытылы жүргізілуі мол өнім алуға мүмкіндік береді деп күтілуде.

Қызылорда облысының агроөнеркәсіптік кешені еліміздің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарады. Әсіресе Сыр өңірінің күріші республика бойынша жоғары сұранысқа ие өнімдердің бірі болып саналады.

Сондықтан қазіргі таңда өңірде күріш өндірісін сақтай отырып, суды тиімді пайдалану және аграрлық саланы жаңа талаптарға бейімдеу бағытындағы жұмыстар қатар жүргізілуде. Бұл шаралар ауыл шаруашылығы өндірісінің тұрақтылығын қамтамасыз етуге және өңірдің экономикалық әлеуетін арттыруға мүмкіндік береді.

Мамандардың пікірінше, алдағы уақытта су үнемдеу технологияларын кеңінен енгізу, цифрлық басқару жүйелерін пайдалану және егіс құрылымын әртараптандыру жұмыстары жалғаса береді. Бұл өз кезегінде Қызылорда облысының аграрлық секторын жаңа деңгейге көтеруге ықпал етпек.

Жалпы, биылғы көктемгі егіс науқаны өңірде жоғары ұйымдасқан деңгейде жүргізілуде. Су ресурстарын тиімді пайдалану, күріш көлемін ғылыми негізде реттеу және заманауи агротехнологияларды енгізу арқылы Қызылорда облысының ауыл шаруашылығы саласын тұрақты дамытуға бағытталған маңызды жұмыстар жүзеге асырылып жатыр.