АГРОӨНЕРКӘСІП КЕШЕНІНІҢ ДАМУ ҚАРҚЫНЫ ТҰРАҚТЫ БАҚЫЛАУДА

15 маусым 2026, 16:20

1 506

Қазақстан Республикасының Премьер-министрі Олжас Бектеновтің төрағалығымен өткен Үкімет отырысында көктемгі егін егу науқанының қорытындылары, агроөнеркәсіп кешенін дамыту, ауыл шаруашылығындағы мемлекеттік қолдау шаралары және су ресурстарын тиімді пайдалану мәселелері кеңінен қаралды. Үкімет отырысына Қызылорда облысының әкімі Мұрат Ергешбаев селекторлық режим арқылы қатысып, өңірдегі ауыл шаруашылығы саласының қазіргі жағдайы мен алдағы міндеттері бойынша ұсыныстарын жеткізді.

Үкімет отырысынан кейін облыс әкімі жауапты басқарма басшыларының, аудан әкімдерінің және ауыл шаруашылығы саласы мамандарының қатысуымен арнайы мәжіліс өткізіп, агроөнеркәсіп кешенін дамытуға қатысты нақты тапсырмалар жүктеді.

Жиында аймақ басшысы соңғы жылдары өңірде қалыптасқан су тапшылығы мәселесіне ерекше тоқталып, климаттық өзгерістердің ауыл шаруашылығы саласына әсері күшейіп келе жатқанын атап өтті.

– Соңғы жылдары Сыр өңірінде вегетациялық кезең күрделі жағдайда өтуде. Су ресурстарының азаюы мен трансшекаралық өзендердегі су көлемінің төмендеуі ауыл шаруашылығы өндірісіне айтарлықтай ықпал етуде. Сондықтан біз су ресурстарын тиімді пайдалану бағытындағы жұмыстарды күшейтуіміз қажет.

Мемлекет басшысы суды көп қажет ететін дақылдардың көлемін оңтайландыру жөнінде нақты тапсырма берді. Осы тапсырмаға сәйкес биыл облыстағы күріш егісінің көлемі өткен жылмен салыстырғанда 10 мың 900 гектарға қысқартылып, жалпы көлемі 70 мың гектарды құрады. Қысқартылған алқаптардың орнына су тұтынуы төмен әрі экономикалық тиімділігі жоғары дақылдарды орналастыру жұмыстары жүргізілді.

Бұл бастама су тапшылығы жағдайында ауыл шаруашылығы өндірісінің тұрақтылығын сақтауға және егіс құрылымын әртараптандыруға мүмкіндік береді. Осыған байланысты 2028 жылға дейінгі кезеңге арналған егіс алқаптарын әртараптандырудың арнайы Жол картасын әзірлеуді тапсырамын, – деді Мұрат Нәлқожаұлы.

Облыс әкімінің айтуынша, ауыл шаруашылығын тұрақты дамыту бағытында мемлекеттік қолдау шаралары жүйелі түрде жүзеге асырылуда. Өсімдік шаруашылығын әртараптандыру, су үнемдеу технологияларын енгізу және ауыл шаруашылығы өндірісінің тиімділігін арттыру мақсатында алдағы үш жылға 34 миллиард теңгеден астам қаржы қарастырылған.

Оның ішінде биылдың өзінде шамамен 10 миллиард теңге бөлініп, бұл қаржы су үнемдеу технологияларын енгізуге, жаңа техникалар сатып алуға, инфрақұрылымды жаңғыртуға және ауыл шаруашылығы өндірісін қолдауға бағытталуда.

Биыл облыс бойынша жалпы көлемі 185 мың 800 гектар жерге ауыл шаруашылығы дақылдары орналастырылды. Оның ішінде негізгі дақыл саналатын күріш 70 мың гектар алқапқа егілді және толықтай суға бастырылды.

Сонымен қатар ауыл шаруашылығы өндірісін әртараптандыру мақсатында 10 мың гектар жерге жүгері, 9,7 мың гектар жерге басқа да дәнді дақылдар себілді. Бұдан бөлек, майлы және мал азықтық дақылдардың көлемі де кезең-кезеңімен ұлғайтылуда.

Мамандардың айтуынша, мұндай өзгерістер су тапшылығы жағдайында ауыл шаруашылығы өндірісінің тиімділігін арттырып, фермерлердің табысын көбейтуге мүмкіндік береді.

Жиында су үнемдеу технологияларын енгізу мәселесіне ерекше назар аударылды. Бүгінде облыста ылғал сақтау және су ресурстарын тиімді пайдалану бағытындағы жаңа технологиялар кеңінен қолданылуда.

Нәтижесінде су үнемдеу технологиялары енгізілген егіс алқаптарының көлемі 14 мың 200 гектарға жетті. Бұл өткен жылдармен салыстырғанда едәуір жоғары көрсеткіш болып табылады.

Сонымен қатар егістіктердегі судың шығынын азайту мақсатында 65 мың гектар күріш алқабы лазерлік тегістеу технологиясы арқылы өңделді. Бұл әдіс суару тиімділігін арттырып қана қоймай, өнімділіктің өсуіне де оң әсерін тигізеді.

Сала мамандарының мәліметінше, лазерлік тегістеу технологиясы арқылы су шығынын 20-30 пайызға дейін қысқартуға мүмкіндік бар. Сондықтан бұл бағыттағы жұмыстар алдағы уақытта да жалғасатын болады.

Жиында ауыл шаруашылығы өндірісінің тағы бір маңызды бағыты – мал шаруашылығы саласының даму көрсеткіштері де қаралды.

Қазіргі таңда Қызылорда облысында мал шаруашылығы тұрақты дамып келеді. Саладағы мемлекеттік қолдау шараларының нәтижесінде мал басы көбейіп, өндірілетін өнім көлемі жыл сайын артып отыр.

Бүгінде агроөнеркәсіп кешенінде өндірілетін жалпы өнімнің 30 пайыздан астамы мал шаруашылығы саласының үлесіне тиесілі. Бұл өңір экономикасында мал шаруашылығының маңыздылығы артып келе жатқанын көрсетеді.

Жыл басынан бері облыста 11,7 мың тонна ет өндірілді. Сонымен қатар 13,4 мың тонна сүт өндіріліп, ішкі нарықтың қажеттілігін қамтамасыз ету бағытында тұрақты жұмыстар жүргізілуде.

Облыс әкімі өндіріс көлемін одан әрі ұлғайту үшін жаңа инвестициялық жобаларды жүзеге асыру қажеттігін атап өтті.

Осы мақсатта өңірде екі ірі жоба іске асырылмақ. Атап айтқанда, жылдық қуаттылығы 3 500 тонна ет өндіруге мүмкіндік беретін заманауи құс фермасын іске қосу жоспарланған.

Бұл жоба облыстың азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуге және құс еті өндірісін арттыруға мүмкіндік береді. Сонымен бірге жаңа жұмыс орындары құрылып, өңірдің экспорттық әлеуеті артады.

Сондай-ақ сүт өндіретін жаңа тауарлы-сүт фермасын іске қосу көзделіп отыр. Бұл кәсіпорын облыстың сүт өнімдеріне деген сұранысын қамтамасыз етуге және қайта өңдеу кәсіпорындарын тұрақты шикізатпен қамтуға мүмкіндік береді.

Жиында асыл тұқымды мал шаруашылығын дамыту мәселелері де сөз болды.

Қазіргі таңда облыстағы асыл тұқымды ірі қара мал саны 18,1 мың басқа жеткен. Сонымен қатар асыл тұқымды қой саны 252,7 мың басты құрап отыр.

Жылқы шаруашылығы да қарқынды дамуда. Бүгінде өңірдегі асыл тұқымды жылқы саны 3,3 мың басқа жетті.

Ал түйе шаруашылығы саласында да оң динамика қалыптасқан. Облыс бойынша асыл тұқымды түйе саны 700 басқа дейін көбейген.

Мамандардың айтуынша, асыл тұқымды мал басының көбеюі өнім сапасын жақсартуға және шаруашылықтардың экономикалық тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.

Жиында ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу мәселелері де талқыланды. Қазіргі таңда облыста өндірілген өнімдерді терең өңдеу бағытында бірқатар жобалар жүзеге асырылуда.

Облыс әкімі қайта өңдеу кәсіпорындарының жұмысын жандандыру арқылы ауыл шаруашылығы өнімдерінің қосылған құнын арттыру қажеттігін атап өтті.

Сонымен қатар ауыл шаруашылығы кооперацияларын дамыту, шағын шаруашылықтарды қолдау және өнім өткізу тізбегін жетілдіру мәселелеріне де ерекше назар аударылды.

Кездесу барысында аудан әкімдеріне ауыл шаруашылығы жобаларының орындалуын тұрақты бақылауда ұстау тапсырылды. Әсіресе су үнемдеу технологияларын енгізу, егіс құрылымын әртараптандыру және инвестициялық жобаларды уақытылы іске асыру мәселелері ерекше бақылауға алынатын болды.

Облыс басшысы ауыл шаруашылығы саласы өңір экономикасының негізгі драйверлерінің бірі екенін атап өтті.

– Біздің басты міндетіміз – су тапшылығы жағдайында ауыл шаруашылығы өндірісінің тұрақтылығын сақтау, өнім көлемін арттыру және ауыл халқының табысын көбейту. Мемлекет тарапынан көрсетіліп жатқан қолдауды тиімді пайдаланып, саланың бәсекеге қабілеттілігін арттыруымыз қажет.

Ол үшін ғылым жетістіктерін өндіріске енгізіп, заманауи технологияларды кеңінен қолдануымыз керек. Агроөнеркәсіп кешенін дамыту мәселесі тұрақты бақылауда болады, – деді Мұрат Нәлқожаұлы.

Жалпы алғанда, Қызылорда облысында агроөнеркәсіп кешенін дамыту бағытында жүйелі жұмыстар жүргізілуде. Су ресурстарын тиімді пайдалану, ауыл шаруашылығы өндірісін әртараптандыру, мал шаруашылығын дамыту және қайта өңдеу өнеркәсібін қолдау арқылы өңірдің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуге және ауыл тұрғындарының әл-ауқатын арттыруға басымдық берілуде.

Алдағы жылдары жүзеге асырылатын жаңа жобалар мен мемлекеттік қолдау шаралары ауыл шаруашылығы саласының тұрақты дамуына тың серпін беріп, өңір экономикасының өсіміне елеулі үлес қосады деп күтілуде.

Қызылорда облысы әкімінің баспасөз қызметі