Жол ережесін жиі бұзатын жүргізушілер үшін енді жаңа балдық жүйе енгізілмек
2026 жылдың мамыр айында Қазақстанның жол қозғалысы саласында үлкен өзгерістер орын алды,- деп хабарлайды Opennews.kz ақпараттық агенттігі Bilim-all.kz сайтына сілтеме жасап.
Ішкі істер министрлігі мен Бас прокуратура бірлесіп әзірлеген 20 баллдық айыппұл жүйесі ресми түрде пилоттық режимде іске қосылды. Енді жол ережені жиі бұзатын жүргізушілер тек айыппұл төлеп қана қоймай, көлік жүргізу құқығынан да айырылуы мүмкін.
Баллдық жүйе қалай жұмыс істейді. Жаңа тәртіп бойынша әрбір жол ережесін бұзған жағдайда жүргізушіге белгілі бір мөлшерде балл есептеледі. Егер бір жыл ішінде осы баллдардың жалпы саны 20-ға жетсе, жүргізуші:
- 6 айға көлік жүргізу құқығынан айырылады
- кейін жүргізуші куәлігін қайтару үшін емтиханды қайта тапсыруы керек
Маңызды бір жайт: баллдар бірден есептелмейді. Олар тек айыппұл заңды күшіне енгеннен кейін ғана есепке қосылады. Яғни жүргізушілерге сот арқылы шешімге шағымдану мүмкіндігін қалдырады.
Бұл реформаның негізгі мақсаты — жолдардағы апатты азайту және «жүйелі бұзушылармен» күресу. Қазіргі уақытта жоба Қазақстанның ірі мегаполистерінде тестілеуден өтуде: Астана , Алматы , Шымкент
Аталған қалаларда нәтиже сәтті болса, жүйе жыл соңына дейін бүкіл ел аумағында енгізіледі деп жоспарлануда.
Тәртіп бұзған жаяу жүргіншілер де назарда. Баллдық жүйенің тағы бір ерекшелігі — ол тек көлік тізгіндегендерге ғана емес, жол қозғалысының өзге де қатысушыларына, соның ішінде жаяу жүргіншілерге де қатысты болмақ.
Егер әлі жүргізуші куәлігін алмаған азамат жол ережелерін бұзып, 20 балл жинап алса, оған алдағы жарты жыл ішінде куәлік алуға ресми түрде тыйым салынады. Сонымен қатар, пилоттық жобаның нәтижесі бойынша жүйелі бұзушыларға қатысты психологиялық бағалау тетігін енгізу мәселесі де қарастырылуда.
Мемлекет жолдардағы орташа жылдамдықты бақылау аймақтарын да кеңейтіп жатыр. Қазіргі уақытта жылдамдық өлшенетін учаскелердің ұзындығы 2,1 мың шақырымды құраса, жақын арада бұл көрсеткіш тағы 1,5 мың шақырымға ұлғаймақ.
Жүйе орнатылатын жаңа бағыттар: Қызылорда – Арал; Қостанай – Троицк; Ақтөбе – Орынбор; Балқаш – Бұрылбайтал; Тараз қаласын айналып өту жолы; Қостанай – Денисовка; Шу – Бұрылбайтал; Қандыағаш – Мақат.
Сенаторлар тарапынан заңға бағынатын жүргізушілерді ынталандыру үшін айыппұлдарға 50% пайыздық жеңілдік енгізу туралы ұсыныс жасалған болатын. Алайда Үкімет басшысы бұл бастаманы қолдамады. Олжас Бектеновтің айтуынша, әлемдік тәжірибеде мұндай жеңілдіктердің құқық бұзушылықты азайтатыны дәлелденбеген.
Қазақстанда тәртіпті жүргізушілер үшін экономикалық ынталандырудың басқа түрі жұмыс істеп тұр: ереже бұзбайтын азаматтар үшін сақтандыру полисінің құны төмен болса, жол ережесін жиі бұзатындар үшін ол айтарлықтай қымбаттай түседі.
Мұндай жүйе Қазақстан үшін жаңа болғанымен, әлемде бұрыннан бар тәжірибе:Германияда 8 баллдан кейін жүргізуші құқықтан айырылады, Францияда шек 12 баллда орналасқан, Италияда бұл жүйе көптен бері қолданылады. Бұл Қазақстанның халықаралық тәжірибеге жақындап жатқанын көрсетеді.
