Қызылорда облысында Интернет алаяқтықтың алдын алу бағытында кең көлемді түсіндіру жұмыстары жүргізілді

Бүгін, 10:00

1 507

Мемлекет басшысы айқындаған «Заң мен тәртіп» қағидатын қоғамда кеңінен насихаттау, азаматтардың құқықтық сауаттылығын арттыру және киберқауіпсіздік мәдениетін қалыптастыру мақсатында Қызылорда облысы Полиция департаменті интернет алаяқтықтың алдын алуға бағытталған кешенді ақпараттық-түсіндіру іс-шарасын өткізді. Аталған іс-шара өңірге танымал блогер Ерсұлтан Байжановтың қатысуымен ұйымдастырылып, тұрғындарға цифрлық қауіпсіздік ережелерін түсіндіруге және алаяқтардың арбауына түсудің алдын алуға арналды.

Қазіргі таңда интернет алаяқтық – әлем бойынша ғана емес, Қазақстанда да қарқынды өсіп келе жатқан қылмыс түрлерінің бірі. Ақпараттық технологиялардың дамуы, онлайн қызметтердің көбеюі және цифрлық төлемдердің кеңінен қолданылуы қылмыскерлердің де жаңа тәсілдерді меңгеруіне мүмкіндік беруде. Олар әлеуметтік желілерді, мессенджерлерді, жалған интернет-дүкендерді, банк қызметкерлерінің атын жамылған телефон қоңырауларын, жалған инвестициялық жобаларды және басқа да айла-тәсілдерді пайдаланып, азаматтардың ақшасын заңсыз иемденуге тырысады.

Осыған байланысты Қызылорда облысы Полиция департаменті интернет алаяқтықтың алдын алу бағытындағы профилактикалық жұмыстарды тұрақты түрде жүргізіп келеді. Бұл жолғы ақпараттық акцияның басты мақсаты – тұрғындардың құқықтық және цифрлық сауаттылығын арттыру, интернет желісінде кездесетін қауіп-қатерлер туралы кеңінен ақпараттандыру, азаматтарды сақтық шараларын ұстануға шақыру және киберқылмыстың құрбаны болу тәуекелін төмендету болды.

Іс-шара барысында полиция қызметкерлері мен блогер Ерсұлтан Байжанов халық көп шоғырланатын орындарды аралап, тұрғындармен тікелей жүздесті. Олар азаматтарға арнайы дайындалған ақпараттық жадынамалар мен түсіндірме парақшаларды таратып, интернет алаяқтарының кең таралған айла-тәсілдері жөнінде жан-жақты ақпарат берді. Сонымен қатар тұрғындарға жеке деректерді қорғаудың маңыздылығы, банк карталарының мәліметтерін, SMS арқылы келетін бір реттік кодтарды, CVV кодтарын және интернет-банкингке арналған құпия сөздерді ешкімге жарияламау қажеттігі түсіндірілді.

Полиция қызметкерлері соңғы уақытта жиілеп кеткен телефон арқылы жасалатын алаяқтық әрекеттеріне ерекше тоқталды. Алаяқтар өздерін банк қызметкері, құқық қорғау органы немесе мемлекеттік мекеменің өкілі ретінде таныстырып, азаматтарды үрейлендіру арқылы олардың жеке мәліметтерін алуға немесе ақша аудартуға әрекет етеді. Кей жағдайларда олар жалған қауіпсіз шоттар туралы айтып, тұрғындарды өз қаражатын басқа есепшоттарға аударуға көндіреді. Мұндай жағдайда ешқандай әрекет жасамай, әңгімені дереу тоқтатып, ресми байланыс арналары арқылы ақпараттың дұрыстығын тексеру қажеттігі ескертілді.

Сонымен қатар азаматтарға әлеуметтік желілерде жарияланатын жалған жарнамалар мен инвестициялық ұсыныстарға сақтықпен қарау қажеттігі түсіндірілді. Соңғы жылдары жоғары табысқа кепілдік беретін жалған инвестициялық платформалар, криптовалюта жобалары, қаржылық пирамидалар және оңай ақша табуға шақыратын түрлі интернет-ресурстар көбейген. Мұндай ұсыныстарға сенген азаматтар өз қаражатынан айырылып қана қоймай, кей жағдайда қылмыстық схемалардың қатысушысына айналып кетуі мүмкін екендігі айтылды.

Іс-шара аясында арнайы бейнеролик түсіріліп, онда интернет алаяқтықтан сақтанудың негізгі жолдары көрсетілді. Бейнероликте белгісіз сілтемелерге өтпеу, күмәнді қосымшаларды жүктемеу, бейтаныс адамдардың өтінішімен ақша аудармау, әлеуметтік желілердегі жалған акциялар мен ұтыстарға сенбеу, интернет арқылы сатып алу кезінде тек сенімді платформаларды пайдалану, екі факторлы аутентификацияны қосу және күрделі құпиясөздерді қолдану сияқты маңызды кеңестер қамтылды. Бұл бейнематериал тұрғындардың ақпараттық қауіпсіздік мәдениетін қалыптастыруға және киберқылмыстың алдын алуға бағытталған.

Кездесу барысында қазіргі таңда қоғамда өзекті мәселелердің біріне айналған «дроппер» ұғымына ерекше назар аударылды. Полиция қызметкерлері тұрғындарға дроппер деген кім екенін, оның қылмыстық схемадағы рөлін және мұндай әрекеттердің заң алдындағы жауапкершілігін кеңінен түсіндірді.

Дроппер – интернет алаяқтарының заңсыз әрекеттеріне өз банктік картасын, есепшотын немесе электрондық әмиянын пайдалану арқылы көмектесетін тұлға. Көп жағдайда мұндай адамдар оңай табыс табу туралы жарнамаларға сеніп немесе өз әрекетінің заңсыз екенін толық түсінбей, өздерінің банктік деректерін үшінші тұлғаларға береді. Кейбір азаматтар банк картасын белгілі бір сыйақы үшін жалға беруге немесе есепшотын уақытша пайдалануға келіседі. Алайда дәл осы есепшоттар арқылы алаяқтар жәбірленушілерден алынған қаражатты бірнеше есепшотқа бөліп аударып, кейін қолма-қол ақшаға айналдырады немесе ізін жасырады.

Құқық қорғау органдары мұндай әрекеттердің интернет алаяқтықтың маңызды буыны болып саналатынын атап өтті. Себебі дропперлер болмаса, заңсыз жолмен алынған ақшаны айналымға енгізу әлдеқайда қиынға соғар еді. Сондықтан азаматтарға ешқандай жағдайда өздерінің банк карталарын, есепшоттарын немесе мобильді банкинг қосымшаларын бөтен адамдарға пайдалануға бермеу қажеттігі түсіндірілді.

Сонымен бірге жастар арасында әлеуметтік желілерде таралатын «жеңіл жұмыс», «үйден шықпай табыс табу», «банк картасын жалға беру», «ақша аударымына көмектесу» сияқты күмәнді хабарландыруларға ерекше сақтықпен қарау керектігі айтылды. Мұндай ұсыныстардың басым бөлігі интернет алаяқтарының азаматтарды қылмыстық әрекеттерге тарту мақсатында қолданатын тәсілдерінің бірі болып табылады.

Іс-шара барысында полиция қызметкерлері кибергигиена қағидаларын сақтау әрбір азаматтың күнделікті дағдысына айналуы тиіс екенін ерекше атап өтті. Олар тұрғындарға әртүрлі сервистерде бірдей құпиясөз қолданбауға, құпиясөздерді тұрақты түрде жаңартып отыруға, компьютерлер мен смартфондарға лицензияланған антивирустық бағдарламаларды орнатуға, операциялық жүйелер мен мобильді қосымшаларды уақытылы жаңартуға, қоғамдық Wi-Fi желілерін пайдаланғанда сақ болуға және жеке мәліметтерді ашық жарияламауға кеңес берді.

Сондай-ақ интернет арқылы тауар сатып алу кезінде сатушының сенімділігіне көз жеткізу, пікірлерді тексеру, алдын ала толық төлем жасамау, ресми интернет-дүкендерді пайдалану, жеткізу шарттарын нақтылау сияқты қарапайым қауіпсіздік ережелерін сақтау қажеттігі де түсіндірілді. Азаматтарға күмән тудыратын жағдайларда дереу банкке немесе құқық қорғау органдарына хабарласудың маңыздылығы айтылды.

Полиция қызметкерлері интернет алаяқтарының психологиялық қысым көрсету әдістерін де түсіндірді. Қылмыскерлер көбіне адамдардың қорқынышын, асығыстығын немесе сенгіштігін пайдаланады. Олар шұғыл шешім қабылдауға мәжбүрлеп, ақпаратты ешкімге айтпауға көндіреді. Сондықтан кез келген күмәнді жағдайда асықпай, ақпаратты бірнеше дереккөз арқылы тексеріп, туыстарымен немесе мамандармен кеңесу ұсынылды.

Қызылорда облысы Полиция департаментінің мәліметінше, интернет алаяқтыққа жәрдемдесетін дропперлердің жауапкершілігін күшейту мақсатында Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне жаңа норма енгізілген. Аталған өзгерістерге сәйкес интернет алаяқтарының заңсыз әрекеттеріне көмектескен тұлғаларға қатысты жауапкершілік едәуір күшейтілді. Заң талаптарына сәйкес кінәлі тұлғаларға 160 айлық есептік көрсеткішке дейін айыппұл салу немесе жеті жылға дейін бас бостандығынан айыру түріндегі жаза көзделген. Бұл өзгерістер азаматтардың қаржылық қауіпсіздігін қамтамасыз етуге және интернет арқылы жасалатын қылмыстардың алдын алуға бағытталған маңызды құқықтық тетік болып саналады.

Полиция департаменті тұрғындарды кез келген күмәнді қоңырауларға, хабарламаларға, электрондық хаттарға және әлеуметтік желілердегі ұсыныстарға сақтықпен қарауға шақырады. Егер азамат өзін интернет алаяқтарының құрбаны болды деп есептесе немесе күмәнді қаржылық операцияларға тап болса, уақыт оздырмай құқық қорғау органдарына және қызмет көрсететін банкке хабарласуы қажет. Уақытылы жүгіну қылмыстың ізін суытпай ашуға және келтірілген залалды азайтуға мүмкіндік береді.

Қазіргі цифрлық қоғамда ақпараттық қауіпсіздік – әрбір азаматтың жеке жауапкершілігі. Интернеттегі қауіпсіздік қарапайым сақтық шараларын сақтаудан басталады. Әр адам өзінің жеке деректерін қорғап, қаржылық операцияларды мұқият бақылап, күмәнді ұсыныстардан бас тартқан жағдайда ғана интернет алаяқтарының құрбаны болу қаупін едәуір төмендете алады.

Қызылорда облысы Полиция департаменті алдағы уақытта да тұрғындардың құқықтық сауаттылығын арттыруға, киберқылмыстың алдын алуға және «Заң мен тәртіп» қағидатын кеңінен насихаттауға бағытталған профилактикалық іс-шараларды жүйелі түрде жалғастырады. Мұндай түсіндіру жұмыстары қоғамның құқықтық мәдениетін қалыптастыруға, азаматтардың цифрлық қауіпсіздігін қамтамасыз етуге және құқық бұзушылықтардың алдын алуға зор үлес қосады.

Заң мен тәртіп – әр азаматтың қауіпсіздігінің кепілі. Интернеттегі қауіпсіздік өзіңізден басталады!