Қызылорда облысында интернет алаяқтықтың алдын алуға бағытталған ақпараттық-түсіндіру іс-шарасы өткізілді

«Заң мен тәртіп»: Қызылорда облысында интернет алаяқтықтың алдын алу бойынша түсіндіру жұмыстары жүргізілді

«Заң мен тәртіп» идеологиясын ілгерілету, азаматтардың құқықтық сауаттылығын арттыру, сондай-ақ интернет кеңістігінде жиі кездесетін алаяқтық әрекеттердің алдын алу мақсатында Қызылорда облысы Полиция департаментінің қызметкерлері өңірге танымал блогер Ерсұлтан Байжановпен бірлесіп, тұрғындар арасында ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын жүргізді.
Іс-шараның негізгі мақсаты – азаматтарға интернет алаяқтықтың кең таралған түрлері туралы жан-жақты түсінік беру, олардың қауіпсіздік шараларын сақтауына ықпал ету және күмәнді жағдайларға тап болған кезде дұрыс әрекет ету алгоритмін түсіндіру. Түсіндіру жұмыстары барысында полиция қызметкерлері мен блогер халық көп шоғырланатын орындарға барып, тұрғындармен тікелей кездесулер өткізді. Кездесу кезінде азаматтарға қазіргі таңда кеңінен таралған интернет алаяқтықтың тәсілдері туралы ақпарат берілді. Атап айтқанда, алаяқтардың өзін банк қызметкері, полиция қызметкері, мемлекеттік органның немесе белгілі бір ұйымның өкілі ретінде таныстырып, азаматтарды алдауға тырысатыны айтылды. Құқық қорғау органдарының қызметкерлері алаяқтардың психологиялық тәсілдерді жиі қолданатынына ерекше назар аударды. Олар азаматтарды асықтырып, қорқытып немесе күтпеген сыйақы, жеңілдік, ұтыс секілді тиімді ұсыныстар жасау арқылы қажетті ақпаратты алуға тырысуы мүмкін. Мұндай жағдайда кез келген адам сабыр сақтап, ақпараттың шынайылығын тексеруі қажет
Тұрғындарға жеке мәліметтерді, банк картасының нөмірін, жарамдылық мерзімін, үш таңбалы CVV/CVC кодын, SMS арқылы келетін растау кодтарын және мобильді банкингке қатысты басқа да құпия ақпараттарды бөгде адамдарға бермеу қажеттігі түсіндірілді. Полиция қызметкерлері банктердің немесе мемлекеттік органдардың қызметкерлері телефон арқылы мұндай құпия деректерді талап етпейтінін ескертті. Сонымен қатар азаматтарға күмәнді сілтемелерге өтпеу, белгісіз сайттарға жеке мәліметтерді енгізбеу, бейтаныс адамдардың нұсқауы бойынша мобильді қосымшаларды орнатпау және телефонға қашықтан басқару бағдарламаларын жүктемеу қажеттігі жөнінде кеңестер берілді. Кей жағдайда алаяқтар азаматтарға «қауіпсіз шотқа ақша аудару», «несиені бұғаттау», «күдікті операцияны болдырмау» немесе «қаражатыңызды қорғау» деген сылтаумен хабарласады. Осындай қоңыраулар кезінде азаматтар алаяқтардың нұсқауын орындамай, әңгімені дереу тоқтатып, банктің ресми байланыс нөміріне өз бетінше хабарласуы қажет.

Полиция қызметкерлері сондай-ақ әлеуметтік желілер мен мессенджерлерде таралатын жалған хабарландыруларға сақтықпен қарауға шақырды. Интернетте тауарды өте арзан бағамен ұсыну, жоғары табысқа кепілдік беру, инвестициядан қысқа мерзім ішінде мол пайда табуды уәде ету, жұмысқа орналастыру немесе мемлекеттік төлемдер мен жәрдемақыларды рәсімдеуге көмектесу секілді ұсыныстардың артында алаяқтар тұруы мүмкін. Ақпараттық-түсіндіру жұмыстары барысында тұрғындарға интернеттегі қауіпсіздік ережелері көрсетілген арнайы ақпараттық парақшалар таратылды. Бұл материалдарда азаматтардың жеке және қаржылық деректерін қорғау, күмәнді қоңыраулар мен хабарламаларға жауап бермеу, алаяқтық белгілерін анықтау және қауіп туындаған жағдайда қайда жүгіну керектігі туралы пайдалы ақпарат қамтылды. Сонымен қатар азаматтардың назарын аудару және интернет қауіпсіздігі мәселесін кеңінен насихаттау мақсатында интернет алаяқтықтың алдын алуға бағытталған арнайы бейнеролик түсірілді. Бейнематериалда алаяқтардың жиі қолданатын тәсілдері көрсетіліп, азаматтарға қарапайым әрі тиімді қауіпсіздік ережелерін сақтау қажеттігі жеткізілді. Іс-шара барысында қазіргі таңда өзекті мәселелердің бірі болып отырған **«дропперлік»** туралы да кеңінен түсіндірілді.
Дроппер – өзінің банк картасын, банк шотын немесе өзге де төлем құралдарын үшінші тұлғаларға беріп, заңсыз ақша аударымдарын жүзеге асыруға мүмкіндік беретін адам. Алаяқтар мұндай шоттарды жәбірленушілерден түскен қаражатты басқа есепшоттарға аудару, қолма-қол ақшаға айналдыру немесе заңсыз қаржылық операцияларды жасыру мақсатында пайдалануы мүмкін. Құқық қорғау органдарының қызметкерлері азаматтарға «өз картаңды уақытша бере тұр», «ақша қабылдап, басқа шотқа аударып бер», «картаң арқылы ақша өткізіп, сыйақы ал» деген секілді ұсыныстардың қауіпті екенін түсіндірді. Мұндай әрекеттердің салдары ауыр болуы мүмкін. Сондықтан оңай табысқа қызығып, банк картасын немесе шотын бөгде адамдардың пайдалануына беру азаматтың өзі үшін де құқықтық мәселелерге әкелуі ықтимал.
Әсіресе жастар арасында әлеуметтік желілер арқылы таралатын «оңай ақша табу», «үйден шықпай табыс табу», «ақша аударымдарын қабылдағаны үшін сыйақы алу» туралы күмәнді ұсыныстарға сақтықпен қарау қажеттігі айтылды. Азаматтар мұндай ұсыныстарға келіспес бұрын олардың заңдылығына көз жеткізіп, қажет болған жағдайда құқық қорғау органдары мен қаржы ұйымдарының мамандарынан кеңес алғаны жөн. Полиция азаматтарды өздерінің банк карталарын, шоттарын, мобильді банкингке кіру деректерін және басқа да қаржылық мәліметтерін бөгде адамдарға бермеуге шақырады. Сондай-ақ азаматтарға өз атына банк картасын немесе шотын басқа біреудің пайдалануына жол бермеу қажеттігі ескертілді. Мамандардың айтуынша, интернет алаяқтықтың алдын алудың ең тиімді жолдарының бірі – азаматтардың ақпараттық және құқықтық сауаттылығын арттыру. Алаяқтар қолданатын тәсілдер үнемі өзгеріп отырғандықтан, тұрғындар интернеттегі қауіпсіздік талаптарын тұрақты түрде біліп, жаңа алаяқтық схемалар туралы ақпараттан хабардар болып отыруы қажет.
Егер азамат алаяқтықтың құрбаны болғанын немесе өзінің банк шотына қатысты күмәнді операцияны байқаса, уақыт жоғалтпай банкке хабарласып, тиісті қауіпсіздік шараларын қабылдауы керек. Қажет болған жағдайда құқық қорғау органдарына жүгініп, оқиғаның мән-жайын толық баяндау қажет. Полиция қызметкерлері азаматтарға кез келген қаржылық операцияға барынша сақтықпен қарауды, белгісіз адамдардың сөзіне бірден сенбеуді және қандай да бір шешім қабылдамас бұрын ақпаратты бірнеше дереккөз арқылы тексеруді ұсынды.

«Заң мен тәртіп» қағидатын қалыптастыру – тек құқық қорғау органдарының ғана емес, бүкіл қоғамның ортақ міндеті. Азаматтардың құқықтық сауаттылығы мен цифрлық қауіпсіздік мәдениеті неғұрлым жоғары болған сайын, алаяқтардың әрекетіне қарсы тұру мүмкіндігі де соғұрлым арта түседі. Қызылорда облысының полиция қызметкерлері интернет алаяқтықтың алдын алу, азаматтардың құқықтық сауаттылығын арттыру және қаржылық қауіпсіздік мәдениетін қалыптастыру бағытындағы ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын тұрақты түрде жалғастырады. Полиция азаматтарды қырағы болуға, жеке және қаржылық деректерді қорғауға, күмәнді ұсыныстарға сенбеуге және интернет кеңістігінде қауіпсіздік ережелерін сақтауға шақырады.